Profesor axudante doutor de Psicoloxía Social da USC, destaca que o discurso do presidente de Estados Unidos está enfocado para que os cidadáns prefiran un líder autoritario, con políticas máis directas contra o adversario político
01 sep 2025 . Actualizado a las 05:00 h.Vivimos en tempos de polarización, pero para Marcos Dono, profesor axudante doutor de Psicoloxía Social da USC e profesor no grupo de Comportamiento Social y Psicometría Aplicada da mesma universidade, no caso de Donald Trump, o presidente sérvese máis ben da «polarización afectiva». Dun odio crecente ao adversario político.
—Afixémonos a Trump?
—Pasamos por un proceso de habituación. Xera un cambio no discurso que vaise implantando na sociedade. Medra a percepción da ameaza da xente, de que os seus valores están ameazados. Isto fai que busquen lideres máis fortes ou máis autoritarios con políticas máis directas contra os que perciben como contrarios. Isto é polarización afectiva.
—Que é a polarización afectiva?
—É un sentimento de rexeitamento contra o que pensa diferente. El utiliza ese discurso para medrar a percepción de ameaza. E, ao mesmo tempo, gaña simpatizantes nun ciclo que se retroalimenta. Hai unha deriva autoritaria a nivel de confrontación intergrupal.
—Trump lanza case a diario medidas extremas e moi diversas. Que lle parece?
—É unha técnica persuasiva que se coñece popularmente como a do portazo. Expóñoche algo que ves inverosímil, pero o que fago é lixeiramente menos extremo que a primeira proposta. Xérase unha ancoraxe cognitivo que che leva a pensar: ‘Non está tan mal'. Cando si a expoño da primeiras pensarías que é unha loucura.
—Como consegue Trump que se acepte o seu modo de actuar?
—Na xente se detecta un descontento coa clase política, co establishment, e el se presenta como un empresario de éxito, como alguén que fala sen ningún tipo de tapuxos e con insultos bastante directos aos outros candidatos. Cando se presentou contra Hillary Clinton dicía que ía a meterlla na cadea si saía elexido presidente. Todo iso tamén é unha deriva autoritaria. Se presenta como un líder forte, aínda que sexa nun tono eufemístico, pero que teñen moito tirón en momentos de moita incertidumbre como agora. Temos o conflicto en Ucraína con Rusia que dura tres anos, o xenocidio israelí en Palestina, as crisis migratorias en xeral en moitos paises... Todo iso nutre a idea de que necesitamos un líder forte e el se basa en iso. Fai que as súas políticas teñan máis aceptación cando son realmente confrontativas.
—Que opina da súa persecución as universidades?
—Hai certas universidades que están sufrindo unha persecución importante tanto en Estados Unidos como en países que teñen clons de Trump, como Milei en Arxentina. Sobre todo están atacando as ciencias sociais. Se alguén estuda que o discurso de Trump é malo para a convivencia no seu país, o que quererá facer é censuralo. E iso é o que está facendo. El se basa moito en que non agocha absolutamente nada. Levantarlle o financiamiento a institucións universitarias sería unha loucura para calquera outro presidente. Pero el ten esa imaxe. Non responde a corrección política, pero para os seus votantes iso é positivo. O seu discurso axúdalle a expandir esas medidas de corte claramente autoritario.
—Como se pode entrar a debater con este discurso?
—É moi difícil co clima que hai hoxe en día. É máis un fenómeno global que un feito illado en Estados Unidos. O máis sensato e non entrar ao trapo: non se pode discutir con alguén que está dando afirmacións falsas. O máximo que se pode facer e dicir que non é verdade. Trump ten unha rede de seguidores detrás bastante radicais e que o apoian moito con teorías conspiradoras. Sacou todo tipo de teorías inverosímiles que nunca se probaron que foran verdade. Xera unha narrativa nese sentido que alimenta certas visións dos seus seguidores.
—Estamos un pouco contaxiados desta tendencia?
—É constatable que sempre houbo tendencia dos partidos de Europa a copiar as estratexias políticas dos think tanks de Estados Unidos, e tamén hai unha ola de polarización afectiva. A dereita máis radical está sabendo articular moito mellor para os seus intereses nese discurso populista. Hai unha polarización afectiva que viuse moi claramente nos últimos meses. Non pode ser que no caso da dana, onde un Goberno autonómico é do PP e o central é do PSOE, haxa esta batalla polas competencias, que é exactamente o que pasou agora cos incendios. Hai moita xente que quedou devastada e que perdeu todo o que tiña. O que se agardaría nestes casos máis extremos dos distintos estamentos políticos é que cooperen, aínda que sexan de signos políticos diferentes. O prioritario é minimizar o dano ao máximo. Debería ser un piar importante da democracia.